113در ميانه ضلعى كه درِ كعبه در آن است، روى زمين و كنار ديوار كعبه، حفرهاى وجود داشت كه گفتهاند محل قبلى مقام ابراهيم(ع) بوده است. همچنين درباره اين محل، گفتهاند كه رسول خدا(ص) در آنجا به نماز ايستاده است. در سال 1377 اين حفره را به دليل ازدحام جمعيت براى اقامه نماز پر كرده و با سنگ، محل آن را مشخص ساختند، اين حفره را مَعْجن مىنامند، جايى كه ملاط براى بناى كعبه درست مىكردهاند.
حِجْر اسماعيل
در فاصله ميان ركن عراقى و شامى، ديوارى است با ارتفاع 1/30 متر كه قوسى شكل بوده و حجر اسماعيل ناميده مىشود. حجر اسماعيل يادگار زمان ابراهيم و اسماعيل(ع) و مدّت زمانى پس از بناى كعبه است. بنابراين، قدمت و پيشينه آن به زمان بناى كعبه به دست ابراهيم(ع) مىرسد.
نقلهاى تاريخى حكايت از آن دارد كه اسماعيل(ع) در همين قسمت زندگى مىكرد و خيمهگاه او در اين سوى بوده است. مادرش هاجر نيز با وى در همين جا مىزيست و پس از رحلت، در حجر دفن شد. از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود: «الحِجْرُ بَيْتُ إسماعيل، وَ فِيهِ قَبْرُ هاجَر و قَبْرُ إسْماعِيل.» 1«حجر، خانه اسماعيل و محل دفن هاجر و اسماعيل است.»
حجر در بناى معروف به بناى ابراهيم، داخل كعبه بود، اما در بازسازى قريش آن را بيرون از كعبه گذاشتند. ياقوت حموى انتخاب نام حِجر را هم براى آن از همين