49غير از آثار و بركات مادّى سفر حج، بار محتوايى و فرهنگى آن نيز قابل ملاحظه است. زائران در اين سفر، با فرهنگ دين و معارف اهل بيت بيشتر آشنا مىشوند و كلمات نورانى معصومين عليهم السلام را فرا گرفته، به همه سوى مىبرند و مىرسانند.
اين حديث، گوياى دورانى سخت و خفقانبار است كه بر امامان گذشته است. در دورههايى بسيار، حكومت و قدرت تبليغى و پايگاههاى فرهنگى همه در اختيار جناحى بوده است كه به چشمۀ زلال و اصيل دين (يعنى ائمّه و اهل بيت) توجّهى نداشتند. فرصت زيارتى حج، زمينهاى بوده تا مردمى كه از اقصىٰ نقاط جهان اسلام به ديدار خانۀ خدا و حرم حضرت رسول صلى الله عليه و آله مىآمدند، با كلمات و فقه و معارف و آموزشهاى خاندان رسالت آشنا شوند و در بازگشت به وطن خويش، تعاليم اهل بيت را همچون سوغاتى ارزشمند، به آن ديار منتقل سازند.
اين فلسفه و علت، امروز هم داير و جارى است. هنوز هم جهان معاصر، با همۀ ارتباطات، فرهنگ ناب اهل بيت عصمت را آنگونه كه بايد و شايد، نمىشناسد.
حج، فرصتى مناسب براى نشر مرام و مكتب اولياى الهى است، تا جهان اسلام، هر چه بهتر با اين فرهنگ حياتبخش آشنا شوند و فروغ و جلوۀ دين را در سيماى خاندان عصمت بنگرند.