45در اين درس به جغرافياى اجتماعى عربستان مىپردازيم و آن را از ابعادى چون وضعيت اجتماعى، آداب و رسوم، وضعيت زنان، بهداشت و درمان و خدمات اجتماعى مورد بررسى قرار مىدهيم.
1. وضعيت اجتماعى
از دير باز جامعه عربستان بر پايه روابط قبيلهاى استوار بوده و دو عامل «مذهب» و «تعصب و علقه نيرومند قبيلهاى»، ساختار اجتماعى و فرهنگ كلى آن را شكل داده است؛ از اين رو، گرچه اين سرزمين در دوران خلافت سه خليفه نخستين، مركز جهان اسلام بود، امّا به دليل وجود قبيلههاى فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدّن اسلامى در اين سرزمين، رشد و بالندگى و پويايى ديگر كشورهاى اسلامى را نيافت.
پس از پايتخت قرار گرفتنِ كوفه در زمان امام على(ع)، با انتقال مركز خلافت به شام توسط امويان و پايتخت قرار گرفتن بغداد توسط عباسيان، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ ملوكالطوايفى در آن حاكم گرديد.
پس از فراز و نشيبهاى بسيار، علىرغم روى آوردن اكثر مردم اين كشور به شهرنشينى، هنوز آثار نظام قبيلهاى در فرهنگ اجتماعى عربستان به روشنى مشهود است و دين نيز به عنوان عنصرى بسيار قوى داراى نقش و تأثير مىباشد.
در ميان جامعه كنونى عربستان مىتوان دو گرايش و گروه عمده را مشاهده نمود: