1) . درباره تاريخچه و اهميت كوه ابوقبيس روايت شده است كه معجزه شقّ القمر بر فراز اين كوه اتفاق افتاد و رسول خدا(ص)رسالت خود را از آنجا آغاز نمود. طبق روايات شيعه، هنگامى‌كه خداوند به جبرئيل امر نمود تا كعبه را بنا كند، به او فرمود: «إبْنِهِ وَ أَتِمَّهُ بِحِجَارَةٍ مِنْ أَبِي قُبَيسٍ وَ اجْعَلْ لَهُ بَابَينِ بَاباً شَرْقِياً وَ بَاباً غَرْبِيا» (الكافي، ج4، ص197) «خانه خدا را بنا كن و با سنگ‌هايى از كوه ابوقبيس آن را كامل نما و دو درِ شرقى و غربى براى آن قرار ده.» و در حديث ديگر آمده است: به هنگام تجديد بناى خانه خدا به دست ابراهيم و اسماعيل(عليهما السلام)ابوقبيس به صدا در آمده و گفت: «يا إبْرَاهِيمُ إنَّ لَكَ عِنْدِي وَدِيعَةً فَأَعْطَاهُ الْحَجَر» (من لايحضره الفقيه، ج2، ص233) «اى ابراهيم! وديعه‌اى از تو نزد من است (كه آن وديعه، حجرالاسود بود) سپس حجرالاسود را به ابراهيم(ع) تقديم نمود» و به اين ترتيب نام امين، بر اين كوه نهاده شد. در روايت ديگر آمده است كه علاوه بر حجرالاسود، سنگى كه امروزه آن را مقام ابراهيم مى‌شناسيم، نزد ابوقبيس وديعه بوده است. چنانكه فرمودند:كوه ابوقبيس خطاب به آدم(ع) گفت: «يا آدم(ع) إنَّ لَكَ عِنْدِي وَدِيعَةً فَرَفَعَ إلَيهِ الْحَجَرَ وَ الْمَقَامَ وَ هُمَا يوْمَئِذٍ ياقُوتَتَانِ حَمْرَاوَانِ» (مستدرك الوسائل، ج9، ص430) «وديعه‌اى براى تو نزد من است. سپس حجرالاسود و سنگ مقام را كه دو ياقوت سرخ رنگ بودند، به او داد.» در بحارالانوار به نقل از كتاب سعدالسعود سيد بن طاووس آمده است كه هنگام بناى كعبه به دست آدم(ع)، كوه‌هاى بسيارى از او درخواست نمودند كه نصيبى براى هريك در بناى كعبه قرار دهد كه خداوند درخواست آن كوه‌ها را اجابت كرد و «كَانَ أَوَّلَ جَبَلٍ شَقَّ بِحِجَارَةٍ مِنْهُ أَبُو قُبَيسٍ لِقُرْبِهِ مِنْهُ ثُمَّ حِرَاءُ ثُمَّ ثَوْرٌ ثُمَّ ثَبِيرُ ثُمَّ وَرِقَانُ ثُمَّ حَمُّونُ ثُمَّ صَبْرَارُ ثُمَّ أُحُدٌ ثُمَّ طُورُ سَينَاءَ ثُمَّ طُورُ دَينَا ثُمَّ لُبْنَانُ ثُمَّ جُودِي وَ أَمَرَ اللَّهُ آدَمَ أَنْ يأْخُذَ مِنْ كُلِّ جَبَلٍ حَجَراً فَيضَعَهُ فِي الْأَسَاسِ فَفَعَل» (بحار الانوار، ج11، ص197) «اولين كوهى كه براى ساختن كعبه، چند سنگ از آن گرفته شد، ابوقبيس بود. سپس به ترتيب حرا، ثور، ثبير، ورقان، حمون، صبرار، احد، طور سيناء، طور دينا، لبنان و بالاخره كوه جودى. خداوند به آدم(ع) امر نمود از هر كوه، سنگى در پايه و اساس خانه قرار دهد و آدم(ع)چنين كرد.» تفصيل بيشتر را در بخش «واژه نامه حج» در پايان كتاب بنگريد.