1) . ر.ك: الميزان، ج 15، ص 367.

2) . التفسير الكبير، ج 24، ص 173.

3) . علاوه بر دلايلى كه شيعه بر طهارت نياكان پيامبر(ص) بيان داشته، مى‌توان گفت: از اين آيه شريفه چند معنا برداشت مى‌شود: الف) عبادتى كه پيامبر(ص) در دل شب انجام مى‌دادند و براى وارسى احوال بندگان و عابدان حركت مى‌كردند. ب) خداوند پيامبر(ص) را در برپايى نماز جماعت براى مردم مى‌نگرد و به هنگام امامت ايشان، عمل وى را در ميان آنها در قيام، قعود، ركوع و سجده نظاره مى‌كند. ج) همان‌گونه كه خداوند از وضع و حال پيامبر(ص) در قيام و عمل فردى آگاه است، از كوشش‌ها و تلاش‌هاى وى همراه سجده‌كنندگان در امور دين نيز بى‌خبر نيست. د) پيامبر(ص) نمازگزاران را از پشت سر نيز مى‌ديد. ايشان مى‌فرمودند: «ركوع و سجده را كامل به جاى آوريد، به خدا سوگند كه از پشت سر نيز شما را مى‌بينم». در تفسير اين آيه، چهار احتمال بيان شده است و به نظر ما هيچ كدام بر ديگرى برترى ندارد. البته احتمال پنجمى نيز وجود دارد و برخى از روايات نيز آن را تأييد مى‌كنند. بر اين اساس، منظور آيه، اين است كه خداوند متعال، روح و نطفه پيامبر(ص) را از سجده‌كننده‌اى به سجده‌كننده ديگر انتقال مى‌داد، بنابراين آيه را مى‌توان به همه اين معانى تفسير كرد، بدون اينكه ترجيحى ميان آنها باشد، زيرا آن حضرت فرمود: پيوسته از صلب‌هاى پاك به رحم‌هاى پاكيزه منتقل مى‌شدم، با توجه به اينكه به فرموده قرآن، كفر و شرك، نجاست و آلودگى است إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ(توبه: 28)؛ انسان نمى‌تواند هم كافر و مشرك باشد و هم صلب و رحم پاك و پاكيزه داشته باشد. پس پدر و مادر پيامبر(ص) قطعاً مسلمان بوده‌اند. اگر اشكال بشود كه آبه شريفه: «هنگامى كه ابراهيم به پدرش آذر گفت» دلالت دارد كه نياكان پيامبر(ص) كافر بوده‌اند، در پاسخ مى‌گوييم كه در قرآن كريم، «اب» يا همان پدر به معناى عمو نيز آمده است، مانند اين آيه شريفه نَعْبُدُ إِلٰهَكَ وَ إِلٰهَ آبٰائِكَ إِبْرٰاهِيمَ وَ إِسْمٰاعِيلَ وَ إِسْحٰاقَ؛ «خداى تو و خداى پدرانت، ابراهيم و اسماعيل و اسحاق را مى‌پرستيم». (بقره: 133) فرزندان يعقوب، اسماعيل را پدر يعقوب خطاب كردند در حالى‌كه وى عموى يعقوب بود، و اگر اشكال شود كه تفسير اين آيه، به همه اين معانى جايز نيست، پاسخ ما اين است كه اولاً؛ مى‌توان يك واژه را در بيش از يك معنا به كار برد. ثانياً؛ حتى اگر ديگر احتمالات ثابت نشود، نمى‌توان احتمال پنجم را منتفى دانست.