265
3- امام على(ع) و تأييد خلفا
سؤال: امام على(ع) خلفا را تأييد مى‌كرد، به چه دليل شما شيعيان خلافت آنان را نمى‌پذيريد؟
پاسخ: رفتار امام على(ع) با خلفا را بايد در دو زمينه مورد بررسى قرار داد:
1. به رسميت شناختن خلافت آنان.
2. همكارى امام با دستگاه خلفا در حل معضلات دينى و مشكلات سياسى.
و اين دو مطلب بايد از يكديگر تفكيك شود.
با قطع و يقين مى‌گوييم كه موضع امام در مورد اوّل كاملاً منفى بود و در مورد دوم مثبت.
در مورد دلايل منفى بودن موضع امام در مورد نخست بايد گفت:
اوّلاً: على(ع) چگونه مى‌تواند خلافت ديگران را به رسميت بشناسد، در حالى كه وى از جانب خدا در مواضع مختلف و به ويژه روز غدير، به عنوان ولى مسلمانان و سرپرست آنان معرفى شده است؟ ولايت امام، يك حكم آسمانى بود كه جز خدا، هيچ فردى نمى‌تواند آن را دگرگون سازد، چنان كه مى‌فرمايد:
«وَ مٰا كٰانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لاٰ مُؤْمِنَةٍ إِذٰا قَضَى اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ