208اين است كه ميان معطوف «وَأرجلكم» و معطوفٌ عليه «وأيديكم» جمله معترضه‌اى «فامسحوا برؤسكم» قرار گيرد، كه از نظر قواعد عربى صحيح نيست و گذشته از اين مايه اشتباه در مقصود مى‌باشد.

ضمناً در اين قسمت (مسح كردن پاها) فرقى ميان قرائت جرّ و قرائت نصب وجود ندارد و برمبناى هر دو قرائت، كلمه «أرجلكم» عطف بر كلمه «رؤسكم» است; با اين تفاوت كه اگر بر ظاهر رؤسكم عطف شود مجرور، و اگر بر محلّ آن عطف شود منصوب خواهد بود.

علماى اماميه در تحقيق مفاد آيه وضو بحث‌هاى گسترده‌اى دارند كه طبرسى در مجمع البيان به برخى از آنها اشاره كرده است. ¹

ريشه اختلاف

بى ترديد ظاهر آيه، حاكى از آن است كه وظيفه نمازگزار به هنگام وضو، مسح پاهاست، و مفاد آيه، دو كلمه بيش نيست:

1. غسلتان: شستن دستها و صورت.

2. مسحتان: مسح بر سر و پاها.

هرگاه از ابن عباس در مورد كيفيت وضو مى‌پرسيدند، او در پاسخ مى‌گفت:

نزلَ القرآنُ بالمسح: وحى الهى بر مسح بر پا وارد شده است.

و نيز مى‌گفت:

« مردم اصرار بر شستن كردند، در حالى كه مسح فرمان داده است». ²ولى بايد ديد چگونه اين اختلاف با ظهور آيه در مسح پديد آمد،