30هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شده‌اند، مرده مپندار، بلكه زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند. به آنچه خدا از فضل خود به آنان داده، شادمانند و براى كسانى كه از پى ايشانند و هنوز به آنان نپيوسته‌اند، شادى مى‌كنند كه نه بيمى بر ايشان است و نه اندوهگين مى‌شوند. ¹

روايت ديگرى نقل شده كه شهداى جريان بئر معونه گفتند: «چه كسى به برادران ما خبر مى‌دهد كه ما خدا را ملاقات كرديم و او از ما راضى بود و ما را راضى كرد؟»

اين عبارت بخشى از قرآن كريم بود؛ اما پس از آن، نسخ شد و از قرآن حذف گرديد. ²

در همين رابطه حديثى نقل شده كه وقتى مرده از پرسش و پاسخ با دو فرشته موفق بيرون آمد، او را در قبرى نورانى وارد كنند. آن‌گاه به او گفته مى‌شود: «همچون خواب عروسان بخواب». مرده مى‌گويد: «نزد خويشان من برويد و به آنها [وضعيت من را] خبر دهيد». ³

بنابراين، روشن شد كه مردگان از خويشان، برادران و دوستان خود آگاهند. قرآن كريم سخن كافران را پس از اين دنيا نقل مى‌كند كه نسبت به كرده خود در دنيا افسوس مى‌خورند و از گمراه شدن خود از سوى دوستان خويش شكايت مى‌كنند: يٰا وَيْلَتىٰ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاٰناً خَلِيلاً؛ «اى واى! كاش فلانى را دوست [خود] نگرفته بودم». (فرقان: 28) ⁴