46اين است كه خودنمايى و استكبار و خودخواهى و خود بزرگ بينى ات كم شود و ساده و آرامت كند.
بايد اسرار حج را تقسيمبندى كنيم از آنهايى كه قابل اجراست دنبال و همراه حاجى كنيم و بگوييم آن جا كه مىروى بايد اين كار را بكنى، آن كار را بكنى و او را توجيه كرد تا آن كار را بكند و جنبه دينى و شريعتى پيدا كند. بايد آن قدر سياست داشته باشيم كه سال به سال سياست جهان تغيير كند يعنى اصلاً دشمن نتواند بازى ما را بخواند. ما بايد طورى سياستگذارى كنيم كه حج، يك علم بشود. يعنى مغزهاى متفكر در حال طراحى حج باشند و بگويند طبق طراحى، امسال سياست اين گونه است و در آينده هم به آن شكل است. اگر نتوانيم تاكتيكها را سال به سال نو كنيم، تكرارى مىشود.
و نكته آخر اين كه نهايت حج، حق تعالى است ولى تا به آن جا رسيدن آسان نيست. بايد مرزهاى كفر و ايمان، بت پرستى و خداپرستى را مشخص كنيم. بايد در حج سرمايه گذارى علمى و فرهنگى داشته باشيم. با اين مقدار علمهايى كه در حوزه هست، نمىشود. يك چيزى بالاتر از اينها لازم است.
حج فقط آوردن سوغاتى نيست. عيبى ندارد كه دنيا هم در آن باشد (مَنٰافِعُ لِلنّٰاسِ [بقره: 219])، كاسبى هم بكنند، هيچ عيبى ندارد، ولى سياست گذارىها بايد دقيق باشد. به اميد خدا، با اين امكانات و با وسعت نظرى كه در افكار مقام معظم رهبرى وجود دارد، ان شاءالله روز به روز مشكلات، كمتر و زمينهها مساعدتر خواهد شد.