181طواف است كه به صورت سكون رو به خانه انجام مىشود و طواف، همان نماز است كه به صورت متحرك بر دور خانه انجام مىپذيرد و در يك كلام، طواف، نماز متحرك و نماز، طواف ساكن است.
جذبه و عشق بر دو گونه در اعمال عاشق تجلّى دارد: يكى با آرامش و ديگرى با جنبش و از خود بيخود شدن. طواف و نماز، باشكوهترين و ملكوتىترين حالات انسان است و انسان در هيچ حالتى به اين حدّ از قرب و وصال بهرهمند نمىشود. اگر فرمودهاند:
«الصّلوة معراج المؤمن.» در برابرش فرمودهاند:
«الطواف بالبيت صلوة.» بنابراين، اوج معراج روح را در هر دو مظهر قرب و وصال(يعنى طواف و نماز) بايستى پى جست.
آن گاه كه آدم و ابراهيم و اسماعيل(عليهم السلام) طواف گزاردند، جبرائيل(عليه السلام) آنان را كنار حجرالاسود آورد و نخست خود استلام حجر نمود و سپس به آنان گفت كه استلام حجر كنند و آن گاه با يكديگر هفت مرتبه طواف نمودند و در هر دور ابراهيم و اسماعيل(عليهم السلام) هر دو به تمام گوشههاى كعبه دست كشيدند. فرشتگان به ابراهيم(عليه السلام) سلام گفتند. ابراهيم(عليه السلام) پرسيد: «شما در طواف خود چه مىگوييد؟» عرض كردند: «پيش از روزگار آدم، سبحان الله و الحمدلله و لا اله الاّ الله و الله اكبر مىگفتيم. چون به آدم گفتيم، وى فرمود: و لا حول و لا قوّة الاّ بالله را نيز بسيار گوييد.» ابراهيم فرمود:«العلىّ العظيم را نيز