127
4. طواف معنا
طواف دو گونه است؛ طواف صورى و طواف معنوى. طواف صورى طواف با بدن و حركت صورى اطراف خانۀ كعبه است. در اين طواف، زائر با ظاهرش به مطاف مىرود و كعبۀ صورى را طواف مىكند. اما طواف حقيقى طواف معنوى است. در اين طواف ضمير عارف به حركت درمىآيد و زائر، كعبه حقيقى را در ملكوت ملاقات مىكند. اين طواف نيازمند شوق، اراده، طلب و صفاى باطن است.
زائر در مطاف به رؤيت مىرسد، به مقام شهود بار مىيابد و با چشم دل انوار الهى ديده، با گوش نغمههاى آسمانى مىشنود، از طريق استنشاق و ذائقه، بوها و مزههاى جبروتى دريافت مىكند و با لمس خويش دست غيبى خدا را بر شانۀ خود احساس مىكند اما اگر عروجش ارتفاع گيرد به كشف معنا و طواف معنوى راه يافته مظهر اسم «عليم» مىشود و با سرّ و مقام خفىّ خويش معانى غيبيه را به شهود مىنشيند.
5. طواف قرب و انس
قرب استغراق وجود زائر در صاحب خانه است تا جائى كه سالك قرب خود را نبيند و در حق فانى گردد. قشيرى مىگويد: «قرب» نزديكى بود به طاعت و متصف شدن اندر دوام اوقات به عبادت وى...و قرب بنده نبود به حق مگر به بعدش ز خلق، و اين از صفات دلها بود بيرون احكام ظواهر و قرب حق - سبحانه - به علم و قدرت به همگان است خاص و عام و به لطف و تصرّف خاص مؤمنان را. 1قرب نه بالا و پستى جستن است