101الوهيت. زيرا توحيد در الوهيت قبل از آمدن دين اسلام نزد آنان ثابت بوده است». ¹ امام خمينى نيز شبيه اين كلام را فرموده است. ²شبيه اين كلام در سخنان عالمان وهابى فراوان نقل شده است. ³در كلام فوق آيةاللّٰه بروجردى و امام خمينى «توحيد در الوهيت» را به معنى توحيد ذاتى به‌كار برده‌اند و اين اصطلاح جديدى است، و غالباً توحيد در الوهيت به معنى توحيد عبادى به‌كار مى‌رود.

ولى اين سخنان از جهات متعدد قابل نقد است و هرگز نمى‌توان ادعا كرد كه مشركان پيش از اسلام توحيد در ربوبيت را داشته و تنها شرك در عبادت داشته‌اند زيرا:

اولاً از آيه شريفه «تَاللّٰهِ إِنْ كُنّٰا لَفِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ * إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعٰالَمِينَ» ⁴استفاده مى‌شود كه شرك آنان به جهت اين بوده است كه آن خدايان را در عرض ربوبيت خداوند متعال مى‌دانسته‌اند. و شايد بهتر آن باشد كه گفته شود عقايد مشركان زمان جاهليت يك ضابطه و قانون مشخصى نداشته، برخى از آنان ملائكه يا بت‌ها را ربّ زمين مى‌دانسته و خود آنها را مربوب خداى متعال. و برخى از آنان خداى متعال را ربّ درياها قرار داده، و بت‌ها را ربّ انسانها و حيوانات مى‌دانستند. ⁵ و هركدام از آيات