152

وكالت در ذبح

افضل آن است كه: حاجى با دست خود قربانى را ذبح كند، هر چند وكالت گرفتن هم مانعى ندارد، چون ذبح از افعالى است كه نيابت در او جايز است. ولى اگر وكيل بگيرد بر وكيل لازم است كه از طرف منوب عنه به هنگام ذبح نيّت كند، هر چند افضل آن است كه هر دو نيّت كنند.

و اما به فتواى اماميه مستحب است كه حاجى به هنگام ذبح دست خود را روى دست ذابح بگذارد، تا در قربانى كردن سهيم باشد. و يا حدّ اقلّ در زمان قربانى حاضر باشد.

تقليد و اشعار:

تمام فقهاى مذاهب اسلامى غير از ابى حنيفه بر استحباب تقليد و اشعار فتوا داده‌اند. به دليل سيره رسول‌خدا(ص)در سال ششم هجرت، آنگاه كه قصد زيارت خانه خدا كرد، و به ذى‌الحليفه رسيد هدى خود را اشعار و تقليد كرد و سپس احرام بست (شرح اين ماجرا مفصل است مى‌توانيد به تاريخ رجوع كنيد.)

معنى تقليد: به نظر اماميه: تقليد آن است كه به گردن هدى نعل و يا مشابه آن آويزان كنند تا مشخّص شود كه هدى است وليكن به نظر مالكيان و ساير مذاهب: قلاّده‌اى بافته شده از ريسمان و غير آن، به گردن هدى ببندند و از آن، يك يا دو نعل آويزان كنند.

معنى اشعار: به نظر اماميه و شافعيان، اشعار آن است كه طرف راست كوهان شتر را بشكافند تا خون آمده و سپس او را به خون خودش آغشته كنند. ¹ ولى به نظر مالكيان: طرف چپ كوهان شتر را بشكافند. ² بى‌ترديد اشعار به عقيده همه مذاهب مخصوص شتر است ولى تقليد بين شتر و گاو و گوسفند مشترك است.

و امّا ابوحنيفه بعد از آنكه تقليد را در گوسفند و شتر سنّت مى‌داند، اشعار را به هيچ وجه در شتر و در گاو جايز نمى‌داند، زيرا به عقيده وى اوّلاً اين كار موجب اذيّت و آزار حيوان مى‌گردد و ثانياً نوعى مثله و بدعت است. ³جواب از اشكال

گرچه ابوحنيفه به اشعار هدى ايراد كرده و آن را جايز نمى‌داند وليكن از ايراد وى اينگونه جواب داده شده: اسلام ذبح و نحر حيوانات را مباح فرموده و بلكه ذبح آن را در صورت سوق هدى