140 به هر شكل به فتواى غير اماميه و حنفيّه: حجاج مىتوانند قبل از طلوع فجر روز عيد از مشعر به طرف منى كوچ كنند وليكن از ديدگاه اماميّه و حنفيان: قبل از طلوع فجر جايز نيست مگر براى زنان، پير مردان و بيمارانى كه نمىتوانند شلوغى جمعيّت را تحمّل كنند، و همين طور كسى كه شغل و يا كار ضرورى دارد. مؤيّد اين احكام، اخبار خاصّهاى است كه در باب وقوف وارد شده است.
زمان وقوف به مشعرالحرام:
در مباحث گذشته، اوقات اختيارى و اضطرارى وقوف مشعر را بيان كرديم، بنابراين نيازى به تكرار نيست وليكن بايد توجّه داشت كه وقوف مشعر ركن است، بنابراين هر كس عمداً و بدون عذر اين وقوف را ترك كند، در حالى كه وقوف اضطرارى شب را نيز نياورده باشد، حجّش باطل و حتى اگر وقوف اختيارى عرفه را نيز درك كرده باشد، باز هم باطل است.
ولى اگر به واسطه عذر شرعى وقوف مشعر را ترك كرده باشد، مشروط به اينكه وقوف اختيارى عرفه را آورده باشد حجّش صحيح خواهد بود.
و امّا كسى كه هيچ يك از وقوفين (مشعر و عرفات) را درك نكرده باشد، گرچه ترك آن به خاطر عذرى بوده باشد، حجّش باطل و بايد در سال آينده قضا كند.
و اگر به خاطر عذرى وقوف عرفه از او فوت شد، در صورتى كه وقوف اختيارى مشعر را درك كرده باشد حج او صحيح خواهد بود. تمام اين مسائلى كه بيان شد بر طبق فتواى اماميّه بود.
و امّا بقيّه مذاهب معتقدند: كسى كه وقوف به عرفه را در وقت معين درك نكند وليكن اختيارى مشعر را درك كند، حج او ناتمام است چون وقوف به عرفه، به نظر آنان ركن است.
بنابراين با فوت ركن، حج نيز از بين مىرود بر خلاف وقوف به مشعر كه آن را ركن نمىدانند. و لذا گفتهاند: اگر حاجى وقوف عرفه را درك كند وليكن وقوف مشعر، بطور كلّى از او فوت شود، كفايت مىكند، چون ركن را درك كرده است. منتهى اگر وقوف به مشعر را عمداً ترك كرده باشد، بايد يك گوسفند كفاره بدهد، چون ترك واجب غير ركنى با ريختن خون جبران مىشود.
مستحبات وقوف به مشعر:
به نظر اماميه مستحبات وقوف به مشعر چند چيز است:
1 طهارت. 2 توقف در نزديكى كوه. 3 ايستادن در پائين كوه و رو به روى آن. 4 به ياد خدا باشد و حمد و ثناى او را فراموش نكند. 5 يادآورى نعمتهاى خداوند. 6اعتراف به خطاها و گناهان در پيشگاه خداوند عالم. 7 جمع كردن هفتاد سنگريزه و بيشتر از آن، براى رمى جمرات در منى.