139 2 از اين جهت كه بين نماز مغرب و عشاء با يك اذان جمع مىشود.
3 و بالاخره صاحب كتاب صحاحاللغة (اسماعيل جوهرى) چنين مىگويد: اين كه به مزدلفه جمع گفته مىشود، به خاطر اين است كه مردم در آن اجتماع مىكنند.
پس از بيان علل نامگذارى مزدلفه، مشعرالحرام و جَمْع، به اصل بحث يعنى ذكر نكاتى درباره مزدلفه مىپردازيم تاكنون چهار نكته بيان شد.
5 حدّ مشعرالحرام ما بين «مأزمان» تا «حياض» و تا «وادى محسّر» است و طول مزدلفه كه ما بين اين دو حدّ قرار گرفته، 370 متر است. و بالاخره مشعر كوهى است كه در آخر مزدلفه قرار گرفته است.
«مأزم: الطريق الضيّق بينالجبلين، متسّعٌ ماورائه و يقال: للموضع الذى بين عرفه و المشعر، المأزمان.»
«مأزم راه تنگى است كه بين دو كوه واقع شده است (درّه) كه پشت اين درّه سرزمين وسيعى مىباشد و اكنون عَلَم شده است براى مكانى بين عرفه و مشعر، كه آن را مأزمان مىگويند.»
6 مزدلفه فضاى باز و وسيعى است كه ساختمانى غير از مشعرالحرام در آن وجود ندارد و خود مشعرالحرام نيز، مسجد بزرگى است كه از سطح زمين فراتر آمده و اطراف آن با يك ديوار سنگى كوتاه، كه سقف هم ندارد، احاطه شده است ولى اكنون از آن مسجد آثارى نيست و به جاى آن مسجد مسقّفى ساختهاند. تقريباً در وسط مشعرالحرام مأذنه زيبا و سفيدى بوده كه در ايام حج نورانيّت خاصّى داشته، طول آن هم 59 ذراع و يك وجب بوده وليكن در اين زمان اثرى از آن نيست.
بيتوته در مزدلفه
آيا بيتوته كردن به مزدلفه در شب عيد واجب است؟
حنفيان به وجوب آن رأى داده و بر تارك آن كفاره قائلند، 1 شافعيان و حنابله نيز از آنان تبعيت كردهاند.
امّا به فتواى اماميّه: بيتوته واجب نيست ليكن افضل است، مالكيان نيز با اماميه موافقند.
وقوف به مشعر بعد از طلوع فجر:
به فتواى اماميه: وقوف به مشعر بعد از طلوع فجر روز دهم، تا طلوع خورشيد، واجب و ركنى از اركان حج است. وليكن مسمّاى آن (يك لحظه) ركن است كه در كمترين زمان هم محقق مىشود.
و امّا به نظر ابوحنيفه: وقوف، واجب غير ركنى است و لذا اگر عمداً ترك شود، حج را باطل نخواهد كرد وليكن بايد براى جبران آن كفاره بدهد. عدّه ديگرى نيز وقوف را مستحب مىدانند.