104

انواع طواف

طواف حج بر چهار قسم است: 1 طواف قدوم. 2 طواف زيارت. 3 طواف وداع. 4 طواف نساء.

1 طواف قدوم

طواف قدوم مخصوص آفاقى است، كه به هنگام وارد شدن به مكّه مكرّمه انجام مى‌دهد، وليكن طواف مكّى، فقط طواف افاضه (كوچ كردن) مى‌باشد.

در هر حال از آنجا كه طواف قدوم بى‌شباهت به دو ركعت نماز تحيّت مسجد نيست، آن را «طواف تحيّت» نيز ناميده‌اند و بعضى آن را «طواف ورود» هم خوانده‌اند.

بديهى است كه اين طواف، يكنوع تحيّت براى بيت‌الله خواهد بود، نه مسجدالحرام.

سؤال: آيا طواف قدوم واجب است يا مستحب؟

جواب: جميع فقها به استحباب آن فتوا داده، و براى اثبات رأى خويش، به عمل پيامبر استدلال كرده‌اند:

«لانّه طاف حين قَدِمَ مكّة».

«آنگاه كه پيامبر(ص)به مكّه وارد شد، خانه خدا را طواف كرد.» ¹ و روى اين حساب گفته‌اند، در ترك اين طواف، فديه‌اى نيست، ولى به اعتقاد مالكيان: هركس اين طواف را ترك كند بايد كفاره بدهد.

به فتواى جميع فقهاى اهل سنّت و اماميه: اگر حاجى طواف زيارت را فراموش كند، طواف قدوم از آن كفايت نمى‌كند. وليكن عدّه‌اى از پيروان مالك بن انس، به كفايت «طواف قدوم» از «طواف زيارت» فتوا داده‌اند. بنابراين بعيد نيست به نظر آنها، تنها يك طواف بيشتر واجب نباشد.

2 طواف زيارت

به اتفاق جميع فقها طواف زيارت از اركان حج است و چنانچه فوت شود حج از بين خواهد رفت و بدين جهت گفته‌اند: منظور از قول خداوند متعال «وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ». ² همين طواف است.

به هر حال اين طواف وظيفه حاجى است چه مكّى باشد يا آفاقى و زمان انجام آن هم، بعد از اعمال منى مى‌باشد.