34سياسى و اسلامى و دوگانگى و اختلاف مردم از جمله عوامل عقبافتادگى ملتهاى مسلمان به شمار مىرود. دشمنان نيز كه به خوبى اين نكته را دريافتهاند، سياست «تفرقه انداز و حكومت كن» را به صورتهاى گوناگون در جوامع اسلامى اجرا مىكنند.
براى نمونه، به نزاع شيعه و سنّى در هند اشاره مىكنيم كه سابقهاى چند صد ساله دارد. اين اختلافات در نيمه قرن دوازدهم در هند با انتشار كتابى به نام تحفه اثنى عشريه به اوج خود رسيد. پيش از اين، شيخ احمد سرهندى به دليل مخالفتهاى شديدش با تشيع و همرديف دانستن شيعه با رفض و كفر، لقب «مجدد الف ثانى» را به خود اختصاص داده و در لواى مبارزه با شرك و رفض، كتابهاى زيادى نوشته بود. شاه عبدالعزيز مشهور به «محدث دهلوى» با انتشار كتاب تحفه اثنى عشريه، بيش از پيش به اختلافات شيعه و سنّى دامن زد. پس از انتشار اين كتابها، دهها كتاب له و عليه آن نوشته شد و بازار مناظره ميان دو فرقه بالا گرفت. اوايل تنها به رديه و جواب عليه يكديگر بسنده مىكردند و علماى بزرگى چون حكيم محمد كامل عنايت دهلوى، كتاب گرانقدر نزهة اثنى عشريه را در دوازده جلد 1 در رد تحفه نوشت. با اين حال، وى به دليل نگارش اين كتاب به دست مخالفانش در دهلى به شهادت رسيد. سيد دلدار على، اولين مجتهد در شمال هندوستان و فرزند سلطان العلماء و سيد مفتى محمد عباس، علامه مفتى محمد قلى و فرزندش، علامه ميرحامد