161بگو سنگ باشيد.
از اين رو سنگ، مظهر جمال است و هم جلوه جلال الهى.
4. سنگ و تسبيح
تمام هستى از جمله جماد تسبيح حق گفته، به حمد او مشغولند. آنها به تسبيح خود عالم و عارفند و اين انسان است كه تسبيح آنها را نمىفهمد.
(وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لٰكِنْ لاٰ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ) 1
و هيچ موجودى نيست جز آنكه او را به پاكى مىستايد ولى شما ذكر تسبيحشان را نمىفهميد.
حاصل آنكه سنگ از خدا بيمناك است، سنگ منشأ حيات براى جانداران است، سنگ مظهر جمال و جلال الهى است و سنگ تسبيح و حمد خدا مىكند. چنين ويژگىهايى كمتر در انسان يافت مىشود. پس سنگ عابدتر است و به خدا عارفتر! سنگ هرگز دعوى الوهيت ندارد، سنگ هرگز خود را شريك در كبريائى خداوند نمىداند، سنگ هرگز از حقيقت عبوديت خارج نمىشود؛ اما ادعاهاى آدمى گوش فلك را كر مىكند. و آنگاه كه از ميان انسانها، انسان كاملى برخيزد، او اكمل موجودات است. شايد بدين ملاحظات است كه خداوند جنس بسيارى از اركان اصلى حج را سنگ قرار داده است.