48حضور قلب بخواند. گذشته از اين، از كجا معلوم كه به راستى نمازى كه مىخوانيم، آخرين نمازمان نباشد. پس آيا بهتر نيست كه فرصتها را غنيمت شماريم؟ حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
اِذا قٰامَ احَدُكُمْ الَى الصَّلوٰةِ فَلْيُصَلِّ صَلوٰةَ مُوَدِّعٍ. 1
وقتى يكى از شما به نماز مىايستد، بنا را بر اين بگذارد كه آخرين نماز اوست.
بايد توجه داشت كه چنين عبادت كردنى بسيار دشوار است و جز از آزادگان برنمىآيد؛ همانان كه به روايت شيعه و اهل سنت، على عليه السلام درباره آنان مىفرمايد:
اِنّ قَوْماً عَبَدُوا اللّٰهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْتُّجَّارِ وَ انَّ قَوْماً عَبَدُوا اللّٰهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ وَ انّ قَوْماً عَبَدُوا اللّٰهَ شُكْرَاً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْاَحْرار. 2
برخى، خدا را به اميد رسيدن به بهشت مىپرستند كه اين عبادت تاجران است. برخى از ترس مىپرستند كه اين عبادت بردگان است. برخى براى شكر، خداى را مىپرستند اين عبادت آزادگان است. (كه از قيد بهشت و دوزخ، آزادند)
عيبشناسى
بىشك، هر يك از ما انسانها عيبهايى داريم، ولى به علت خوشبينى يا آن عيبها را نمىبينيم، يا اگر هم ببينيم، توجهى نمىكنيم؛ در حالى كه بايد درباره عيب خود فكر كنيم و در پى اصلاح آن باشيم.