136نمىآوردند، گويا فرد هرگز خطايى نكرده است. اين خلاف مروّت است كه ابتدا از خطاى ديگران بگذريم و آنگاه دوباره از حرف خود بازگرديم. با اين حال، گاهى به كسانى برمىخوريم كه كسى را بخشوده، ولى پشيمان شدهاند. اين كار از جوانمردى به دور است و نشان مىدهد كه در حقيقت، چنين افرادى تنها تظاهر به گذشت مىكردند. حضرت على عليه السلام در كلامى كه شيعه و اهل سنت نقل كردهاند مىفرمايد:
لاٰ تَنْدَمَنَّ عَلىٰ عَفْوٍ وَلاٰ تَبْهَجَنَّ بِعُقوُبَةٍ. 1
هرگز از عفوى كه كردهاى، پشيمان مشو و از تنبيه و عقوبتى هم كه كردهاى، شادمان مشو.
نصيحتگريزى از دشمنان
نصيحتپذيرى امرى مطلوب و پسنديده است، ولى بايد توجه داشت كه هيچگاه از دشمن كه مصلحت انسان را نمىخواهد، انتظار نصيحت نداشت. افراد بسيارى بودند كه از سر بىاحتياطى و بر اثر حسن نيت افراطى خود، به دام دشمن افتادند و هرگز نتوانستند نجات يابند. دشمنان با نقاب دوستى و خيرخواهى، آنان را گمراه مىسازند، در حالى كه اگر با ديده ترديد به توصيههاى آنان مىنگريستند و شتابزده به رهنمود آنان عمل نمىكردند، چنين پىآمدهاى جبرانناپذيرى متوجه آنان نمىشد.
حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
قَدْ جَهَلَ مَنِ اسْتَنْصَحَ اعْدٰائَهُ. 2
هر كس از دشمن خود انتظار نصيحت داشته باشد، گمراه است.