135
اعتماد نكردن به دشمنان
دشمنان انسان از ترفندهاى گوناگونى بهره مىگيرند. گاهى با نقاب دوستى و دلسوزى، مكارانه، احساس همدردى مىكنند و انسان گرفتار دشمن فريبكار مىشود. در اين حال، دشمن از راه دوستى پيش مىآيد و چنين وانمود مىكند كه از دوستان خيرخواه اوست. انسان خوشباور ممكن است تحت تأثير اين برخوردِ به ظاهر دوستانه قرار گيرد و به او اعتماد كند و بسيارى از مسائل محرمانه خود را با او در ميان بگذارد.
در اين صورت با مشكلاتى روبهرو خواهد شد و اين كار زيانهاى جبرانناپذيرى خواهد داشت. حضرت على عليه السلام در هشدارى حكيمانه مىفرمايد:
لاٰ تَأمَنْ عَدُوّاً وَ ان شَكَرَ. 1
به دشمن خود هرگز اعتماد نكن، اگر چه تشكر كند.
چنين دشمنانى از ديگر دشمنان خطرناكترند، زيرا با مكر و حيله و دوستنمايى وارد شدهاند. بنا بر نقل اهل سنت از آن حضرت:
اَكْبَرُ الْاَعْدَاءِ اخْفَاهُمْ مَكِيْدَةً. 2
بزرگترين دشمن آن است كه مكر و حيلهاش مخفىتر است.
عفو، بىبازگشت
عفو و گذشت از سيره معصومان عليهم السلام است. پيشوايان دينى جوانمردانه از خطاى ديگران مىگذشتند و هيچگاه اين بخشايش را به رويشان