134
پرهيز از سخنان بىاساس
هر كه پرگويى مىكند، خطايش نيز بسيار است. اينگونه افراد بدون تأمل هر سخنى را بر زبان جارى مىكنند و متوجه پىآمدهاى آن نيستند و چهبسا كه ارج و قربشان نيز نزد ديگران از بين مىرود؛ چه اينكه شخصيت آدمى زير زبان وى پنهان است. افراد پرگو بسيار و با آب و تاب زياد سخن مىگويند، ولى حقيقت و صداقت در سخنانشان كمتر ديده مىشود، آنها اگر سخن قابل عرضه و خوبى هم داشته باشند، معمولاً پذيرفته نمىشود.
در مقابل، برخى از مردم پيش از آنكه سخنى بگويند، فكر مىكنند يا با ديگران مشورت مىكنند و در سخنانشان مطالب غيرمنطقى و غيرواقعى كمتر ديده مىشود، به گونهاى كه انسان مىتواند سخنان آنها را با اطمينان خاطر بپذيرد و براى ديگران نقل كند. حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
مَنْ كَثُرَ بٰاطِلُهُ لَمْ يُتَّبَعْ حَقُّهُ. 1
هر كس سخن باطلش بسيار باشد، حرف حقش نيز پذيرفته نخواهد شد.
آن حضرت در سخن ديگر كه شيعه و اهل سنت نقل كردهاند، مىفرمايد:
لٰا تَتَكَلَّمْ بِمٰا يُرْدِيكَ وَ لٰا مَا كَثِيرُهُ يَزْرِيْكَ. 2
سخنى مگو كه كوچكت مىكند و از سخن زيادى نيز كه سبب خردهگيرى بر تو مىشود، مگو.