326جنّت و طبرانى و يحيى و ترمذى - رحمهم اللّٰه - اين مضمون را روايت كردهاند ليكن بعضى گفتهاند 1 به تحقيق كه پيش از من در اين وادى هفتاد پيغامبر در اينجا نماز 2[122 - آ] كردهاند، و گفتهاند بعضى هم در اين مسجد.
صاحب تاريخ گفته: آثار مسجد امروز موجود است.
مسجد الروحاء
واقدى در غزوۀ بدر مىگويد: بعد از آن سير كرد پيغامبر - صلىاللّٰه عليه وآله وسلم - تا آنكه به روحاء آمد در شب چهارشنبه نصف ماه رمضان پس نماز گزارد در نزد بئر روحاء و در روحاء چاهها بود، امروز غير يك چاه نمانده.
مسجد المنصرف
امروز معروف است به مسجد غزاله در آخر وادى روحاء است در تمامى كوه در يسار كسى كه به مكه مىرود. خراب شده است و غير آثارش نمانده.
بخارى - رحمه اللّٰه - گفته كه ابن عمر به سوى عرقى كه در منصرف روحاست نماز مىكرد و آن عرق در حافّۀ طريق است، يعنى بر كنار راه است و در آنجا مسجدى بنا كردهاند و عبداللّٰه - رضىاللّٰه عنه - در آنجا نماز نمىكرد بلكه آن را در يسار و در پس خود گذاشته در پيش او نماز مىكرد به سوى نفس عرق و مطرى گفته كه در يمين راه هر گاه كه در اين مسجد مستقبل نازيّه بوده باشى موضعى است كه ابن عمر در آنجا فرود مىآمد و مىگفت كه اين منزل پيغامبر است - صلىاللّٰه عليه وآله وسلم - و در آن موضع شجره بود كه هر گاه كه ابن عمر به آن منزل فرود مىآمد و وضو مىساخت فضل آب وضو را به بيخ آن شجره مىريخت و مىگفت كه رسول را - صلىاللّٰه عليه وآله وسلم - ديدم كه همچنين مىكرد و گفتهاند كه بر گرد درخت مىگشت و بر بيخ آن آب مىريخت و مىگفت: براى اتباع سنت؛ و هرگاه كه كسى نزد مسجد غزاله ايستاده باشد طريق پيغامبر - صلىاللّٰه عليه