74بنى‌قريظه كه در حال صلح با پيامبر(ص) بودند به امانت گرفته بودند. ¹

از لحاظ وضع غذا و مواد خوراكى هم مسلمانان از نظر شرايط زندگى مسلمانان، در تنگناى سختى به سر مى‌بردند. امام على(ع) فرموده‌اند:

كُنّا مَعَ النَّبيِّ في حَفْرِ الخَنْدَقِ، إِِذا جائَتْهُ فاطمةُ(س) وَ مَعها كُسَيْرَةٌ مِنْ خُبْز، فَدَفَعَتْها إلَى النَبيِّ، فقالَ(ص) ما هذِهِ الكُسَيْرَة؟ قالَت: قُرصاً خَبَزْتُهُ لِلحَسَنِ وَ الحُسَيْن، جِئتُكَ مِنه بِهذه الكُسَيْرَة، فَقالَ النَّبيُّ(ص): أما إِنَّهُ أوَّلُ طَعامٍ دَخَلَ فَمَ أبيكَ مُنْذُ ثَلاث. ²

ما، در كندن خندق همراه پيامبر(ص) بوديم، يك روز فاطمه(س) در حالى كه تكّۀ نانى براى رسول خدا(ص) آورده بود،آن حضرت فرمود: اين چيست؟ فاطمه(س) گفت: يك قرص نان براى حسن(ع) و حسين(ع) پخته بودم و اين تكّه از آن را هم براى شما آوردم، پيامبر(ص) فرمود: دخترم! بدان كه پس از سه روز، اين اوّلين لقمۀ غذايى است كه در دهان پدر تو قرار مى‌گيرد.

اما ياران پيامبر(ص) با وجود اين سختى‌هاى طاقت‌فرسا و انجام آن همه