71قرآن رابطه انسان با خدا را، پيوند رب و مربوبى، و قيومى و احاطهاى مىداند. در اين آيه، نوع ديگرى از رابطه آمده است كه آن همراهى است؛ بدين معنا كه خداوند با همه موجودات پيوسته همراه است و در هيچ زمان و مكانى از آنها جدا نيست: مٰالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ؛ «و او با شماست هر جا كه باشيد». (حديد: 4)
البته مقصود از اين همراهى، نزديكى دو جسم به يكديگر نيست، بلكه مانند همراهى كالبد و روح است كه اتصال و نزديكى آنها، متفاوت با فضا و زمان و مانند آنهاست. حضرت على(ع) در تبيين اين همراهى مىفرمايد:
مَعَ كلِّ شَى ءٍ لابِمُقارَنَة وَ غَيرَ كلِّ شىءٍ لابِمُزايلَة. 1
او با همه چيز است، بدون پيوستگى و غير از همه چيز است، بدون گسيختگى.
نزديكى خدا به انسان، از شدت پيوستگى و نياز ما به او سرچشمه مىگيرد. اين همراهى، در فرهنگ و ادب عارفان و حكيمان در قالب تشبيهها و تمثيلهاى گوناگونى نمود يافته است؛ از جمله: دريا و قطرههايش، گل و برگهايش، جسم و سايهاش، دريا و امواجش، گل و عطر افشانىاش. 2 ولى هيچ يك از آنها نمىتواند به درستى بيانگر