122
نكتهها:
كلمهى « غَض » به معناى از بالا به پايين و كوتاه آمدن است و آهسته سخن گفتن، نشانهى ادب، تواضع، وقار، آرامش و مهر و عشق است.
قرآن در اين آيه مىفرمايد: خداوند دلهاى افراد مؤدّب را آزمايش مىكند و ناگفته پيداست كه آزمايش خداوند براى شناخت نيست، زيرا كه او همه چيز را مىداند، بلكه مراد از آزمايش آن است كه انسان در برابر مسائل، از خود استعداد و عكسالعملى بروز دهد تا لايق دريافت پاداش الهى بشود.
زيرا كيفر و پاداش خداوند بر اساس علم او نيست، بلكه بر اساس عملكرد انسان است. يعنى اگر خدا علم دارد كه فلان شخص در آينده خلاف خواهد كرد، او را كيفر نمىدهد، بلكه بايد از او خلافى سر زند تا كيفر ببيند.
جالب آن كه انسان نيز بر اساس دانستهها به كسى مُزد نمىدهد، يعنى اگر علم داريم كه اين خيّاط لباس ما را مىدوزد، به او مزد نمىدهيم، بلكه بايد براى ما لباس بدوزد تا مزدى به او بدهيم.
بنابراين مراد از آزمايش وامتحان الهى در آيات و روايات، انجام وسر زدن عملى از انسان است تا پس از آن به كيفر يا پاداشى برسد. البتّه امتحان در اينجا مربوط به قلب است، زيرا چه بسيار افرادى رياكارانه اظهار ادب و تواضع مىكنند، ولى در درون متكبّرند.
پاداشهاى الهى هميشه با صفات « كَريم »، « عَظيم »، « كَبير »، « غَير مَمنُون » (پيوسته)، « نِعمَ اجر » (خوب)، مطرح