65شيعيان را در اين قسمت معاف كرده تا اموال آنان از حرام پاك گردد.» اين جمله حاكى از آن است كه تحليل، مربوط به برهۀ خاصّى وزمان خاصى بوده است، وشايد در زمان امام باقر عليه السلام رسانيدن خمس به حضرت، يا صرف آن در مواردش با مشكلاتى روبرو بوده و حضرت آنان را از پرداخت خمس معاف دانسته است، ولى در عين حال، امام صادق عليه السلام ايشان را معاف نشمرده و به تفسير آيه پرداخته است.

در دوران بنى عباس و سخت‌گيرى‌هايى كه براى امام صادق عليه السلام در دوران خلافت منصور عباسى صورت گرفت و تضييقاتى كه هارون براى امام كاظم عليه السلام پيش آورد و سرانجام در زندان هارون در بغداد مسموم گشت و به شهادت رسيد، و امام هشتم، تحت نظر به خراسان برده شد، گرفتن خمس و پرداخت آن با مشكلاتى روبرو بود. ¹شخصيت بزرگى مانند معلى بن خنيس، به خاطر اينكه وكيل مالى حضرت صادق عليه السلام بود، به وسيلۀ فرماندار مدينه دستگير شد و زير شكنجه به شهادت رسيد. هر چه خواستند او اسامى كسانى كه حقوق واجبه را به امام صادق عليه السلام مى‌پردازند، بياورد، خوددارى كرد و سرانجام جان خود را در اين راه از دست داد. ²