64
كلفناكم اليوم». 1«ما اگر امروز شما را تكليف كنيم كه آن را بپردازيد با شما انصاف نورزيدهايم.»
على بن مهزيار مىگويد: نامهاى را خواندم كه در آن مردى از امام جواد عليه السلام خواسته بود كه خمسى كه در خوردنىها و آشاميدنىها بر گردن او هست، حلال كند، امام عليه السلام در پاسخ نوشت: «من أعوزه شىء من حقّى فهو فى حلّ» 2؛ «هر كس به خاطر تنگدستى نتواند حق مرا بپردازد، من او را حلال مىكنم.»
گروه سوم: تحليل مقطعى
برخى از روايات حاكى است تحليل خمس كاملاً مقطعى بوده يعنى زمانى كه پرداخت خمس و صرف آن در مصارفش با مشكلات خاصّى همراه بود.
اينك به دو شاهد در اين زمينه كه نشان مىدهد «تحليل»(بخشودگى) مربوط به زمان خاصى بوده، اشاره مىشود:
امام صادق عليه السلام در حالى كه آيۀ خمس را چنين تفسير مىكند: «هى واللّٰه الافادة يوماً بيوم...» 3؛ «به خدا سوگند مقصود از غنيمت درآمدهاى روزانۀ افراد است، ولى پدرم