259غايب است پيام مرا برساند»، با اين سخن به نقش تبليغى مسلمانان، به ويژه حجاج بيتاللّٰه، در نشر آثار و اخبار از آن رسانۀ جهانشمول اسلام اشاره داشت. در آن روز وسيلۀ ابلاغ اخبار و آثار جز اين نبود كه مسلمانان زبان به زبان مطالب را منتقل كنند و نشر دهند و بديهى است كه نوع ابزار و وسيله تابع زمان و اوضاع و شرايط هر عصر است. آنچه مهم است موقعيت خاص حج در تبليغ و نقش آن تجمع بىنظير است كه از زبدههاى خلق گرد آمدهاند. اين درياى خروشانى كه عظمت اسلام و اقتدار مسلمين و شور و عشق اهل ايمان را به تصوير مىكشد كه نه تنها براى مسلمانان هيجانانگيز، توانآفرين و آگاهىبخش است، بلكه براى ديگران نيز نمايش قدرتى است از نفوذ معنوى اسلام در گسترۀ گيتى كه تجلّى آن را در هيچيك از مسائل اسلامى و ابزارهاى تبليغى نمىتوان ديد.
اين تبليغ با زبان و ابزار و تكنولوژيك نيست، بلكه با عمل و موج توفندۀ انسانها است از آن درياى مواج توحيد و وحدت كه از سرچشمه ايمان برخاسته و هرگز از جوشش نمىافتد و از تلاطم باز نمىايستد و به مسلمانان و همۀ مستضعفان عالم نويد مىدهد كه مىتوانند زير لواى اسلام، كاخهاى ستم و ديوارهاى تبعيض را فرو ريزند و سياه و سفيد و از هر نسل و هر سرزمين با زبانها و فرهنگهاى مختلف اما با يك آرمان واحد قدم در وادى نور نهاده و رهسپار قبلۀ آمال آزادى، تعالى، وحدت و استقلال و رهايى شوند و مظاهر شرك و نفاق و فساد را نفى و رمى و رجم كنند و خس و خاشاكها را از سر راه خود بردارند و هم هشدارى است به دشمنان اسلام كه امت مسلمان را دستكم نگيرند و بدانند كه چه نيروى معنوى در توان دارند و اگر بدرستى از آن بهره گيرند و حج با مفهوم سياسى - اجتماعى خاص خود همراه باشد، قدرتهاى شيطانى را به خاك