143نظر علامه طباطبايى در تفسير الميزان، منظور از اعمى يا نابينا در سوره عبس اوست. ¹در غزوه احد، وقتى شايعه قتل پيامبر در مدينه پيچيد، وى كه به جاى حضرت در مدينه نماز مى‌گزارد، به تندى فراريان را سرزنش كرد و از آنان خواست تا او را به احد ببرند. در ميان راه، به هر كسى كه مى‌رسيد از حال پيامبر مى‌پرسيد تا از سلامت حضرت آگاهى يافت؛ آن‌گاه به مدينه بازگشت. ²برخى از مورّخان عبداللّٰه را در بسيارى از غزوات و گويا در سيزده جنگ، جانشين رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در مدينه دانسته‌اند. ³ بيش از اين، يادى از او در تاريخ نيست تا اين‌كه گويا در نبرد قادسيّه (16 قمرى) شركت كرد و پرچم سياهى به دست داشت. ⁴ برخى گفته‌اند: او در همان نبرد به شهادت رسيد؛ ⁵ امّا به نقلى پذيرفتنى‌تر، وى پس از آن به مدينه بازگشت و در آن‌جا درگذشت. ⁶در كنار ديواره شرقى باب الصغير؛ يعنى درِ دوم آن و به موازات قبور سكينه و امّ‌كلثوم به فاصله دويست مترى اتاق كوچكى، بدون گنبد و با سنگ‌هاى سياه ديده مى‌شود، كه بر آن نوشته شده «هذا قبر امّ مكتوم صحابى رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله و سلم ». گفتنى است كه تنها «كموّنه حسينى» در تأليف خويش، به نام وى در قبرستان باب الصغير اشاره كرده است. ⁷

مقام اوس بن اوس صحابى رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم