67

4.صفا و مروه از شعائر حج

پرسش: با اينكه تمام موجودات عالم علائم و نشانه‌هايى از خداوند متعال هستند،چرا خداوند تنها صفا و مروه را از شعائر و نشانه‌هاى الهى دانسته است و چرا با اينكه سعى بين صفا و مروه واجب است،فرمود «فَلاٰ جُنٰاحَ» مانعى نيست كه سعى بين صفا و مروه به جا بياورد؟

پاسخ: تمام موجودات عالم نشانه‌هايى از وجود خداوند هستند،اما همه علائم و نشانه‌هاى تكوينى‌اند و خداوند متعال صفا و مروه را به صورت تشريعى از شعائر و محل عبادت خود قرار داد تا بدين وسيله مردم از مشاهده آن‌ها او را به ياد آورند.

اما اينكه فرمود: «فَلاٰ جُنٰاحَ» ¹منظور اصل تشريع است و«لاجناح»(مانعى ندارد) به معناى وجوب سعى بين صفا و مروه است،نه استحباب آن؛زيرا اگر منظور استحباب بود بايد مى‌فرمود:اين سعى خوب است نه اين گناهى ندارد.تعبير فلاجناح و امثال آن مانند «ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ» ²(درباره جهاد) و «وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ» ³(درباره روزه) و «فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاٰةِ» ⁴(درباره نماز مسافر)،در مقام تشريع گفته مى‌شود،نه استحباب. ⁵در شأن نزول آيه نيز آمده است كه اعراب جاهلى بر روى دو كوه صفا و مروه بت‌هاى«اساف»و«نائله» ⁶را نصب كرده بودند و بين آن‌ها سعى مى‌كردند؛برخى