141
پاسخ: شيوههاى اعلام برائت مىتواند به گونههاى مختلفى و مناسب در قالب رعايت اصول ديگر اسلام و شرايط زمان انجام شود،اما آنچه به عنوان ركن،در اجراى آن بايد ملحوظ شود اصل معنا و مفهوم اعتقادى و سياسى و طرد بت و بت پرستى و اعلان انزجار از مشركان و دشمنان اسلام و محكوم كردن سياستهاى خصمانه و توطئهگرانه و مشى ستمگرانه و تجاوز كارانه آنهاست. 1بر پايه همين اصل برقرارى مناسبات با غير مسلمانانى كه چنين روشى ندارند منع نشده است. 2اما درباره مكان برائت از مشركان با توجه محتواى برائت و نيز ارزش تأسى به رسول خدا صلى الله عليه و آله در انتخاب زمان و مكان اعلان برائت،مناسبت حكم و موضوع ايجاب مىكند كه بهترين و كارآمدترين شكل اعلان برائت از مشركان در حرم الهى و موضوع ايجاب مىكند كه اين كار در ايام حج انجام شود.از آيه سوم سوره برائت نيز بر مىآيد كه اعلان برائت نه تنها با اعمال و مناسك حج منافات ندارد،بلكه رابطه ميان آن دو در هدف و ماهيت و نتايج ايجاب مىكند كه براى تكميل آثار و بركات هر يك از آنها اين دو عمل عبادى و سياسى همراه يكديگر انجام پذيرند؛زيرا حج در مفهوم جامع خود بسيارى از شعائر توحيدى را در بر مىگيرد و عبادتى اجتماعى-سياسى به شمار مىرود و صرفاً حركتى فردى نيست.
پرسش: در آيۀ 197 سوره بقره،خداوند متعال،سه كار را به گونۀ جدّى منع فرموده است:هم بستر شدن،گناه و جدال.با توجه به اين مطلب،چرا مسؤولان حج،حجاج را به تظاهراتى كه نتيجهاش درگيرى بود،تشويق مىكردند؟ اين آيه با مسئلۀ برائت از مشركين،چه سنخيتى دارد،در حالى كه مكيّان مسلمان هستند نه مشرك؟ همچنين در آيه 217 بقره،جدال منع شده است.