140نيز كه با اعمال سردمداران همدلى و همراهى مى‌كنند،مشمول برائت خواهند بود. ¹ پرسش: با توجه به اين كه اعلام برائت از مشركان پس از پيمان شكنى قريش و بعد از صلح حديبيه بود،آيا برائت از مشركان مخصوص زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله بود يا براى همه زمان هاست؟

پاسخ: خداوند متعال در قرآن كريم فرمود: «وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ» ²مضمون اذان برائت با توجه به تعبير «أَنَّ اللّٰهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ» و مفاد آيات تفصيلى بعدى سوره توبه درباره مشركان (آيات 11 تا 28) ذميّان مشرك و كافر (آيات 29 تا 32)،زراندوزان (آيات 34 تا 35) و منافقان (آيات 50 تا 57) اشاره به آن دارد كه اعلاميه برائت از مشركان را نبايد مختص به زمان رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و مبارزه مقطعى آن حضرت با رفتار مشركان پيمان شكن دانست،بلكه اين مضمون و نحوه ابلاغ،بيان كننده يك اصل اسلامى و هميشگى است كه خداوند مقرر كرده تا روش سياسى اسلام و مسلمانان را در مقابل مخالفان اصل توحيد و ناقضان حقوق انسانى و مشروع مسلمانان،روشن سازد. ³در واقع اعلان برائت در رديف آياتى است كه در آن‌ها برخورد عمومى جامعه اسلامى با كافران و مشركان بيان شده و«ولايت»(نساء:89)،«ركون»(هود:113)، «تولى»(مائده:51)،«سبيل»(نساء:141) و«حُبّ»(آل عمران:119) نسبت به آن‌ها نفى گشته و با اذان برائت جنبه سلبى و بيرونى توحيد تبيين و تبليغ شده است. ⁴ پرسش: شيوه برائت از مشركان چگونه بايد باشد آيا مكان آن تنها در مكه و زمان آن در ايام حج است؟