119
پرسش: چرا خداوند در آيه 96 سوره آل عمران كعبه را منشأ بركت و هدايت براى جهانيان مىنامد؟
پاسخ: اولين خانهاى كه در مكّه به عنوان معبد همگانى نهاده شده منشأ بركات فراوان و وسيلۀ هدايت جهانيان است:
«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ» 1
نخستين خانهاى كه براى مردم قرار داده شد همان است كه در سرزمين مكه است كه پر بركت و مايه هدايت جهانيان است.
«بركت»شىء ثابت و بادوام را مىگويند.از اين رو گودالهاى آب در بيابان را «بركه»مىگويند و چنان كه شيخ طوسى فرموده است:سينه را نيز از آن جهت«برك» مىنامند كه جايگاه حفظ انديشه و اسرار علوم است. 2سينۀ شتر را نيز«برك» مىگويند. 3علامه طباطبايى مىفرمايد:كلمه«مبارك»به معناى خير بسيار و به معناى محلى است كه خير كثير بدانجا افاضه مىشود و اين كلمه هر چند در بركات دنيوى و اخروى استعمال مىشود،الّا اينكه از ظاهر مقابل قرار گرفتن با جمله «هُدىً لِلْعٰالَمِينَ» بر مىآيد كه مراد از آن،افاضه بركات دنيوى است،كه عمده آن وفور ارزاق و بسيار شدن انگيزهها براى عمران و آباد كردن آن با حضور و تجمع در آن براى زيارت و عبادت و نيز انگيزهها براى احترام آن است. 4از ديگر وجوهى كه براى«مبارك»مىشود گفت اين است كه چون خداى سبحان خود ثابت و دائم است و خير او در اطراف كعبه،فراوانتر و پايدارتر است،فرمود:
«مُبٰارَكاً» و از آن جهت كه كعبه وسيله هدايت جهانيان است و همۀ عابدان و سالكان به آن سمت متوجّهاند و از آنجا دعوت حق،به وسيله بسيارى از انبياى الهى به گوش جهانيان رسيده است،فرمود: «هُدىً لِلْعٰالَمِينَ» .چنان كه خاتم الانبياء صلى الله عليه و آله از آنجا مردم