139چون از جعفر و پرچمش پيروى كردند، جعفرى كه پيشاپيش آنان در حركت بود، وه چه نيكو سردارى بود.
نگاهى به جنگ موته
دو مطلب در جنگ موته حائز اهميت است؛ يكى اينكه گويا مسلمانان همانند ديگر جنگها از خود رشادت نشان نداده و جانانه نجنگيدند. مؤيد اين مطلب اين است كه اگر آنان استوار و پابرجا پيكار مىكردند نبايد در همان درگيرى نخست فرماندهان ارشد سپاه كشته مىشدند. اما مطلب دوم، اينكه در سيره ابن هشام 16/4 تعداد سپاه روم دويست هزار و در تذكرة الخواص 189/ چهارصد هزار نفر آمده است، احتمالاً ذكر اين رقم براى توجيه فرار خالد بوده است، زيرا براى مقابله با سه هزار نيرو به دويست هزار نفر احتياج نيست! در روايت ابان از امام صادق(ع) آمده كه پادشاه روم سپاه زيادى بسيج كرد. تعدادى از محققان معاصر از روى برخى قراين و شواهد حدس زدهاند كه سپاه روم حدود بيست هزار نفر و بعضى ديگر گفتهاند حدود چهار تا پنج هزار نفر بوده است. از اينروست كه برخى از دانشمندان متأخر اهل سنت در مقام توجيه برآمدهاند، عبدالوهاب نجّار در السيرة النبويه 259/ نوشته است: استاد خِضْرى مىگويد اين تعداد را كه مورخان ذكر مىكنند مبالغهآميز است، مسلمانان فقط عده زيادى را در مقابل خود مشاهده كردند و به هيچ وجه ممكن نبود كه تعداد حقيقى آنان را بدانند. محال است سپاه عظيمى با يك لشكر كوچك برخورد كند آنگاه در ميدان نبرد بيش از دوازده نفر كشته نشود.