176به جز ويژگى‌هاى سى و هفت‌گانه كه قرآن براى وى آورده است، از اوصاف ديگر ابراهيم عليه السلام اين است كه سعى او سنتى براى يكى از مناسك و اركان حج و عمره شد. تمام حج و عمره‌گزارانى كه در طول تاريخ به اين سنت عمل مى‌كنند، تأسى به سيرۀ ابراهيم عليه السلام كرده‌اند. ابراهيم عليه السلام سنت‌گزار است؛ زيرا تمامى سنن الهى را پذيرفته و براساس آن عمل كرده است. پس بايد سعى ابراهيمى داشت و همچون ابراهيم عليه السلام ميان دو قطب حج يعنى صفا و مروه هفت بار رفت و برگشت.

سعى ابراهيم عليه السلام مسيرى به سوى روشنايى است، آينه‌اى كه در آن انسان خويشتن واقعى را مى‌بيند، سعى ابراهيم عليه السلام خلوتى با خويشتن گمشده است. اين سعى آميزه‌اى زيبا از عشق است و عرفان، سعى ابراهيم عليه السلام از جنس نور و سرور است، تلاشى از سنخ شعور و حضور است، مسيرى كه سالك را از جهان ماده جدا ساخته، از زمين شهوت بركنده و آدمى را تا عرش بالا مى‌برد. از اينجا بايد سعى را آغاز كرد؛ سعى و جهادى به سوى او و براى او؛ همان‌طور كه ابراهيم عليه السلام كعبه را براى خدا بنا كرد و آماده بود تا فرزندش را براى خدا فدا كند. سعى ابراهيم عليه السلام ، سعى ميان تفتيدگى دل و عطشناكى لب براى لحظۀ وصال است. سعى ابراهيم عليه السلام تعبير رؤياى دنياست، سعى ابراهيم عليه السلام عاشقانۀ اميد است و زيبا سرودۀ شعر مستى!

چو مرغى سوى مسعى پر كشيدم

5. اميد هاجر

خداوند به ابراهيم عليه السلام در سن پيرى از كنيزش هاجر، فرزندى به او عطا كرد كه نام وى را «اسماعيل» گذارد. همسر اول او «ساره» نتوانست تحمل كند