127بيت محبوب بچرخد.

زائر نقطۀ پرگار كعبه را كانون عشق قرار مى‌دهد تا چرخشى گرداگرد آن كند و چونان ستاره حول محور وجود حق بچرخد. او با طواف جذب مغناطيس وجود حق مى‌شود و شعاع محبت حق، او را بر مدار عشق مى‌چرخاند. طواف حركت معنوى است، طواف، سفر روحانى است، زائر در مطاف به جنبش درآمده خود را در درياى عشق الهى غرق مى‌كند، از خوديت تهى گشته، رنگ و بوى او مى‌گيرد، گرد شمع دوست چرخيده، هستى خويش را به پاى او ذوب مى‌كند تا آنكه ذره‌اى بى مقدار گشته، چونان مولود كعبه فرياد سر دهد كه:

«هَبْنِي صَبَرْتُ عَلَى عَذَابِكَ فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَلَى فِرَاقِك». ¹به شمع كعبه بس پروانه ديدم هزاران عاشق ديوانه ديدم

چه شمعى اين همه پروانه دارد؟

5. هفت شهر عشق

در طواف بايد هفت دور (شوط) گرد كعبه چرخيد. عدد هفت رمز و رازى دارد؛ هفت آسمان، ¹ سبع المثانى قرآن، ² هفت دريا، ³ هفت روز هفته، هفت بطن قرآن و هفت شوط طواف. براى هفت دور طواف وجوهى از لطايف عرفانى بيان شده است.

وجه اول: سرّ هفت دور طواف اين است كه آدمى داراى هفت اخلاق رذيله است كه گاهى از آن تعبير به «هفت شوط حجاب» مى‌شود. ⁴ اخلاق رذيله عبارتند از: عجب، كبر، حسد، حرص، بخل، غضب و شهوت. سالك بايد اين‌ها را زايل و به جاى آن هفت اخلاق حميده را جايگزين كند كه عبارتند از:

علم، حكمت، عفت، شجاعت، عدالت، كرم و تواضع.

وجه دوم: خداوند اقليم‌هاى هفت گانه دارد كه گاهى از آن تعبير به افلاك سبعه مى‌شود. اين آيه كه فرمود: «خَلَقَكُمْ أَطْوٰاراً» ⁵ ناظر به طورهاى هفت گانۀ افلاك و اقاليم است. احتمال دارد كه هفت شوط طواف، اشاره به سير در اطوار خلقت و افلاك سبعه داشته باشد. ⁶وجه سوم: هفت دور طواف شايد اشاره به هفت مرحلۀ نماز داشته باشد. ⁷ مراحل نماز عبارتند از: قيام اول، ركوع، قيام دوم، سجدۀ اول، نشستن ميان دو سجده، سجدۀ دوم و نشستن براى تشهد. اين حركات هفت گانه كه