52
حائر از نظر دلالت عرفى در تاريخ قديم
همانگونه كه قبلاً توضيح داديم، در خصوص تعيين حدود و مساحت حائر، ناگزيريم به اخبار و رواياتى مراجعه كنيم كه مورّخين و محدّثين از دوران نخست، نقل كردهاند و اين اخبار با وجود اختلافات بسيار - از نظرما - تنها مستندات تاريخى موثّق و مورد اعتماد، مىباشند كه محقق در مقام بررسى موضوعى - همانند موضوع مورد بررسى ما - چارهاى جز مراجعه به آنها ندارد. چه اينكه تنها آنها مىتوانند، حدود حائر را براى ما ترسيم كنند و مفهوم و مدلول تاريخى آن را در حدود عرف و عادت جارى در دورانهاى گذشته، تشريح نمايند.
خلاصۀ اين اخبار به قرار زير است: راويان حديث درمعرفى حائر، ميان حرم و حائر، تفاوت قائل شدهاند و اندازه حائر نزد ايشان، برابر آنچه از امام صادق(ع)، طىّ دو روايت نقل شده، بيست ذرع در بيست ذرع است؛ چنانكه در روايت عبدالله سنان از آن حضرت، آمده است: «قبر امام حسين(ع)، بيست ذرع در بيست ذرع از هرطرف و با فراز و فرود، بوستانى از بوستانهاى بهشت است» 1؛ يا بيست و پنج ذرع در بيست و پنج ذرع از هر طرف قبر مطّهر مىباشد؛ چنانكه در روايت ديگرى كه اسحاق بن عمار از امام صادق(ع) نقل كرده، آمده است:
جايگاه قبر حسين بن على(ع)، احترام آشكارى دارد؛ هر كس آن را بشناسد و در آن پناه گيرد، پناه داده مىشود. عرض كردم: فدايتان گردم! جاى آن را برايم، مشخص نماييد؛ حضرت فرمود: از محلّ كنونى قبر، به اندازۀ بيست و پنج ذرع از پايين پا و بيست و پنج ذرع از پيشرو و بيست و پنج ذرع از پشت سر و بيست و پنج ذرع از بالاى سر مىباشد؛ محل قبر آن حضرت از روزى كه به خاك سپرده