44آنها براى سلف صالح - رضوان الله عليهم - اين امكان بر جاى نماند كه در برخورد با انديشه و زندگى بر همان شيوۀ نخست خود ثابت و پايدار بمانند تا اين ثبات و پايدارى ... صورت معيار و الگويى به خود بگيرد و همۀ مسلمانانى كه پس از آن مىآيند موظف به پيروى از آن باشند؛ بلكه ناگزير بودند به اقتضاى عواملى كه ذكر شد (و ديگر تحولات به وجود آمده) روشهاى ديگرى را در زمينۀ برخورد با زندگى و مسائل آن جايگزين روش قبلى خود سازند و در زمينۀ فرهنگ و علوم و شيوههاى شناخت و انديشه به جاى سبكهاى فطرى كه قبلاً با آن آشنايى داشتند، سبكهاى پيچيدۀ تازهاى را در پيش گيرند. 1
ايشان در ادامه، نمونههايى را از مسائل عمرانى، عادات اجتماعى و فعاليتهاى اقتصادى كه صحابه در زمان رسول خدا(ص) با آن آشنايى نداشتند و در زمان تابعين و پيروان تابعين به وجود آمده