1771. تقيۀ خوفى؛
2. تقيه مداراتى.
در مورد تقيه خوفى، روايات بيشتر است.
در احاديثى كه از تقيه به عنوان سپر و سنگ ياد شده، تقيه خوفى است، ولى رواياتى كه به حسن معاشرت و التزام به اعمال پسنديده، سفارش شده، به تقيه مداراتى برمى‌گردد، گرچه در اين حال نيز به حفظ جان، آبرو و مال شيعيان هم برمى‌گردد.
اشكال اساسى وهابيان بر شيعيان اين است كه مى‌گويند شيعه، تقيه را حتى از مسلمانان و سنى مذهبان نيز جايز مى‌داند، در حالى كه مدركى براى اين كار ندارد؟ در پاسخ مى‌گوييم ملاكى كه در آيات و روايات وجود دارد، حفظ نفس است كه عام است و با الغاى خصوصيت و تنقيح مناط قطعى به اين موارد هم بازمى‌گردد. همچنين بعضى از روايات به طور خصوص به جواز تقيه از مسلمانان اشاره دارد.
هشام بن حكم از امام صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:
از انجام كارى كه به واسطۀ آن ما را سرزنش مى‌كنند، بپرهيزيد؛ زيرا فرزند ناخلف كارهايى مى‌كند كه پدرش به واسطۀ آن ملامت مى‌شود. براى آن كس كه خود را به او وابسته‌ايد (ائمه اهل بيت عليهم السلام )، مايه زينت باشيد، نه مايۀ عيب و زشتى. با جماعت‌هاى آنان نماز بگزاريد. بيمارانشان را عيادت كنيد،