84لازم براى تشكيل حكومت فراگير اسلامى را فراهم آورد.

تشكيل حكومت نبوى، شهر مدينه و عربستان را از اهميت فزاينده‌اى برخوردار ساخت. اين اهميت بى‌بديل تا زمان سه خليفۀ نخستين؛ ابوبكر، عمر و عثمان ادامه يافت. اما پس از انتقال پايتختِ خلافت اسلامى توسط امام على عليه السلام به شهر كوفه به تدريج از اهميت عربستان كاسته شد و پس از شهادت آن حضرت نيز پايتخت كشورهاى اسلامى در دوره امويان به شام و در دوره عباسيان به بغداد انتقال يافت.

در دورۀ امويان (تا 132 ه‍ . ق.) اگر چه حكمرانان بنى‌اميه و در دوره عباسيان اگر چه دست‌نشاندگان بنى عباس بر عربستان حاكميت داشتند، ولى شهرهاى مختلف عربستان شاهد اعتراضات، مبارزات و حتى جنگ‌هايى بر ضدّ اين دو خاندان بوده است. ¹ بويژه در دوران عباسيان كه منطقۀ حجاز و نجد فراز و نشيب‌هاى بسيارى را طى نمود؛ در سال 251ه‍ . ق. اوج درگيرى مستعين و معتز عباسى، « اسماعيل بن يوسف » يكى از سادات حسنى فرصت را غنيمت شمرده، حجاز را تصرف كرد و پس از وى برادرش محمد بن يوسف معروف به « اخضير » در حجاز حاكم گرديد. وى پس از حمله عباسيان به نجد رفت ولى پس از بيست سال دوباره بر حجاز تسلّط يافت.

در سال 254ه‍ . ق. دولت حجاز تحت نفوذ دولت « طولونيه»