238ظرفهايى پر از دانۀ گندم را به حاجيان و زائران، به قصد پاشيدن آن در جايگاه مخصوصِ انبوه كبوتران مىفروختند، تا اينكه اين كبوتران خونگرم و خانگى، كه از نشستن بر سر مردم نيز دريغ نمىكنند! استفاده كند؛ اين حيوانات از زندگى خود جز خوردن و لطف و انس گرفتن با مردم كارى را نمىشناسند.
البته اين ويژگى تنها اختصاص به كبوتران ندارد بلكه تمامى حيواناتِ درون حرم، از امنيت كامل برخوردارند. تا آنجا كه برخى كشتن مار يا عقرب حرم را نيز به پاس احترام و تكريم اين خانه جايز نمىدانند.
گمان دارم وجود كبوتران از ميان همۀ حيوانات در حرم، تنها به علّت شدّت انس آنها و كمى خشونتشان باشد. مطلب شنيدنى آنكه گفته مىشود: كبوتران حرم با وجود تعداد بىشمارشان، كمتر بر روى كعبه قرار مىگيرند و به ندرت اين مطلب اتفاق مىافتد!
در سمت شرقى مكه و در زير كوه «ابو قبيس» چاهى است كه آن را «بئر الحمام» يا چاه كبوتران مىگويند. تعداد بسيارى از كبوتران در اين محل گردهم مىآيند و با آزادى تمام، پس از نوشيدن آب به هر نقطهاى كه بخواهند پرواز مىكنند.
اين چاه بسيار قديمى است، گمان دارم كه به دوران جاهليت برمىگردد. همچنين به نظر مىرسد كه احترام به اين كبوتران، به دورانى بس دراز مىگردد. در هر صورت احترامى براى خانه بوده حال چه پيش از اسلام باشد و يا پس از آن.
و اين سخن كه كبوتران حرم از نسل كبوترى هستند كه بر در غار پيامبر صلى الله عليه و آله آشيانه ساخته بود، خود موجب احترام و تكريم بيشترى نسبت به آنان است.
كبوتران تنها در اينجا مورد احترام نبودهاند بلكه از قديم عادت بوده است؛ چرا كه فرزندان نوح آنان را مورد احترام و تجليل قرار دادهاند. زيرا كبوتران، نخستين بشارت دهندگان به آنان براى به وجود آمدن خشكى در دوران طوفان بودند. اين احترام در ميان مسيحيان نزديك به پرستش است و اين بدانجهت است كه كبوتران براى آنان در مقام روح القدس است. آنان مىگويند آن هنگامى كه حضرت مسيح را در كودكى در «روداردن» غسل مىدادند، كبوترى آمد و بر سر حضرتش نشست و به همين منظور، مسيحيان كبوتران را در كليساهاى خود در اماكن مذهبىشان به تصوير مىكشند. شما