194منطقهاى كنار خانۀ كعبه رها ساخت و آب داخل مشك آنان تهى گرديد و تشنگى بر مادر و فرزند مستولى گشت، به ويژه اين تشنگى بيشتر متوجه اسماعيل عليه السلام بود، بطورى كه از شدّت نزديك به هلاك گرديد، در اين هنگام جبرئيل نازل گرديد و با دوبال خود ضربهاى بر زمين زد و آب از اين نقطه جوشيد كه تاكنون نيز اين چاه برقرار مىباشد. پس آن دو از آب آن نوشيدند و از آن پس ديگر آب زمزم براى آنان قطع نگرديد. علّت نامگذارى اين چاه به «زمزم» چنين است:
هنگامىكه آب از زمين جوشيد هاجر دور آن را با خاك و شن پوشانيد و به آن مىگفت: «زمي، زمي»؛ يعنى «بمان ، بمان». و در حديث است كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند:
«خداوند مادر اسماعيل را رحمت كند اگر زمزم را رها كرده بود، چشمهاى جوشان ازآن به وجود مىآمد.»
فضيلت آب زمزم بر ديگر آبها، به ويژگيهاى خاص آن است:
1- علت به وجود آمدن وجوشيدن آن، حضرت اسماعيل عليه السلام و مادرش هاجر بوده است.
2- جوشيدن آن به وسيلۀ جبرئيل عليه السلام بوده است.
3- جايگاهش در مقدس ترين نقطۀ روى زمين؛ يعنى روبروى كعبه مكرمه در مسجدالحرام است.
4- سرچشمه اين آب در زير زمين، از سه جهتى است كه با فضلترين و بهترين نقاط روى زمين هستند؛ يعنى ركن «حجرالأسود»، «صفا» و «مروه». و چشمهاى كه از سوى حجرالأسود سرازير است مقدسترين آنها به شمار مىآيد.
5- پيامبران و صالحان و پرهيزگاران و نيكان از آب زمزم نوشيدهاند.
6- قلب مبارك پيامبر صلى الله عليه و آله به وسيلۀ اين آب شست و شو داده شد.
7- طبق رواياتى كه از طبرانى و ديگران وارد شده، هنگامىكه براى پيامبر صلى الله عليه و آله ظرف آبى از چاه بالا كشيدند، حضرت پس از نوشيدن آب، مقدارى از آب دهان مبارك خويش را در آن دلو ريخته و سپس آب را به داخل چاه فرستادند.