145
احتمال دوم : مراد، جنّ معروف است. براى تأييد اين احتمال، مىتوان از آيۀ زير كمك گرفت :
«وَ أَنَّهُ كٰانَ رِجٰالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجٰالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزٰادُوهُمْ رَهَقاً» 1؛ «و اين كه مردانى از بشر به مردانى از جن پناه مىبردند و آنها سبب افزايش گمراهى و طغيانشان مىشدند.»
در تفسير اين آيه چنين آمده است: يك اعرابى به هنگام سفر در شب وقتى وارد بيابانى مىشد؛ مىگفت : پناه مىبرم به عزيز اين بيابان، از شرّ سفيهان و نادانان قوم آن عزيز! و اين بدان سبب بود كه اعتقاد داشتند كه جن، حافظ آنان است.
اين آيه مىتواند قرينه باشد كه مراد از «شُرَكٰاءَ الْجِنَّ» ، در آيۀ مورد بحث، جنّ معروف باشد و اينكه اعتقاد به ربوبيّت جن، در ميان مشركان بوده است.
علت نصب «اَلْجِنَّ» : در وجه منصوب بودن «اَلْجِنَّ » ، دو احتمال دادهاند :
1 -
«اَلْجِنَّ » ، مفعول اوّل و «شُرَكٰاءَ» ، مفعول دوم براى «وَ جَعَلُوا» باشد؛ يعنى: مشركان، جن را براى خدا همتايانى قرار دادهاند.
2 -
«شُرَكٰاءَ» ، مفعول و «اَلْجِنَّ » ، بدل از «شُرَكٰاءَ» باشد؛ يعنى: «جعل المشركون شركاء لله اى الجن» ؛ مشركان، براى خدا شريكانى قرار دادهاند كه آنها عبارتند از جن.