351اشارت به اين باشد كه شتران بر اثر طى مسافت زياد لاغر مى‌شوند، و يا اشارت به اين معنا دارد كه در سفر حج بايد از شتران چابك بهره گرفت. و طبعاً امروز از بهترين وسيله نقليه زمينى، دريايى و يا هوايى است.
و اين كه در پايان آيه فرمود: «يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ» ، بدان معناست كه از هر مسيرى كه باشد، نه اين كه همه راههاى دور بايد طى شود، و به عبارت ديگر كلّ در اينجا به معناى كثرت است نه استغراق.
مرد، يا زن و مرد؟
تعابير به كار گرفته شده در تشريع و مناسك حج مثل ديگر عبادات معمولاً به صيغه مذكر مى‌باشد، چنانكه مى‌فرمايد: «لِلنّٰاسِ سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ» . و «لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ» . و «فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ». و «وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا». و «لِلطّٰائِفِينَ وَ الْقٰائِمِينَ» . و از جمله در آيه مورد بحث كه مى‌فرمايد: «يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ» . در اين آيه هم صيغه « يَأْتُوكَ » مذكر است و هم صيغه « رِجٰالاً » ، چون جمع مكسر راجل است. در اينجا اين پرسش رخ مى‌نمايد كه آيا تشريع احكام به صيغ مذكر به معناى اختصاص احكام به مردان، و يا برترى آنان نيست؟
در پاسخ به چند نكته اشارت مى‌شود:
1.قرآن به زبان عربى نازل شده است كه فرمود: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسٰانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ ٍ(شعراء: 193-195)». و در اين راستا از قواعد ادبى عرب بهره گرفته است. و رسم عرب در بيان مسائل مشترك اين است كه از صيغ مذكر استفاده مى‌كند. و جالب است بدانيم كه حتى در اوصاف مخصوص زنان نيز صيغه مذكر به كار مى‌رود از جمله: «وَ كٰانَتِ امْرَأَتِي عٰاقِراً (مريم: 6 و 8)».