323 رَبِّكُمْ (بقره: 105)». ليكن در اين آيه به دليل وصفى كه به دنبال آن آورده و فرموده است: «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ» ، معلوم مى‌شود كه تنها كفار قريش ساكن در مكه منظور است. ¹ دومين امرى كه بيان شده است بازداشتن مردم از مسير الهى است كه فرمود: «...وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ» . مراد از صدّ، منع نمودن مردم از پيروى از اسلام در آغاز بعثت و قبل از هجرت است. ² و نيز جلوگيرى از هجرت و جهاد است. ³ برخى از مفسران نيز عقيده دارند كه اين صدّ شامل هرگونه تلاش و كوشش براى جلوگيرى مردم از ايمان و عمل صالح مى‌شود و تمام برنامه‌هاى تبليغاتى و عملى كه در جهت تخريب اعتقادات و انحراف آنها از مسير درست و اعمال پاك صورت بگيرد را شامل مى‌شود. ⁴ اين عموميت سخن درستى است و بر اساس آن همه فعاليت‌هاى ضد دينى در همه زمانها را نيز شامل مى‌شود. و اين‌كه برخى معتقدند شأن نزول آن جلوگيرى كفار مكه از ورود پيامبر و مسلمين به مسجد الحرام در جريان حديبيه است. ⁵ بايد گفت به فرض درستى اين شأن نزول، اشارت به مصداق بارز در مقطع خاصى از زمان دارد.