317 نكته ادبى بلاغى

در اين آيات چند التفات رخ داده است از جمله: «فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ» كه بعد از جمله: «بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ» و قبل از جمله: «بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ» واقع شده است، كه ابتدا از غيبت به خطاب رخ داده است و راز آن اين است كه هم نصيحت و موعظه به كفار، و هم اعلام ناتوانى آنها را قاطعاً به آنها گوشزد نمايد. و در التفات بعدى كه از خطاب به كفار به خطاب به پيامبر صورت گرفته است براى اين است، كه اهميت اين رسالت است كه به نحوى كه جز پيامبر كس ديگرى قادر به انجام آن نيست. ¹

اشارات و لطايف

1. اعلام برائت از مشركان در مراسم حجّ حكايت از اين دارد، كه موسم حجّ جاى مناسب براى اعلان سياست‌هاى كلان اسلامى است، و در واقع بيانگر بعد سياسى حجّ مى‌باشد.

2. اعلام آشكار برائت بيانگر اين است كه اسلام با غدر و توطئه موافق نيست و بايد آشكارا و به صراحت به طرف مقابل اعلام نمود، كه برنامه قبلى و تعهدات به خط پايان رسيده است.

3. اين‌كه با بيان: «فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ» ، به دشمنى كه نقض عهد كرده و يا عهد ملغى شده مهلت مى‌دهد، تا او با فكر و انديشيدن خود را براى تصميم بعدى آماده نمايد، خود نشان از يك دستور العمل اخلاقى است، تا مبادا انسانها هر چند دشمن باشند در تنگناى نظامى و سياسى قرار گيرند.