281 گسست يا پيوند؟

برخى بر اين باورند اين بخش از آيه از ما قبلش گسسته شده و با خطاب به همه مردم نه خصوص زائران در هنگام حجّ، امر به تعاون بر اساس برّ و تقوا مى‌كند. ¹ و اين هميارى و كمك با توجه به مقوله‌هاى مختلف متفاوت مى‌شود: عالم با علم خود به مردم كمك مى‌رساند، ثروتمند به وسيله ثروت خود به فقرا و نيازمندان كمك مى‌كند، شجاع با شجاعت خود در موارد لازم كمك‌رسانى مى‌كند.

برخى ديگر از مفسران معتقدند اين بخش از آيه در ادامه همان مباحث قبلى است، بدين معنا كه در بخش قبلى سفارش نمود به خاطر بستن راه حجّ و منع از زيارت در گذشته الآن در صدد انتقام نباشيد، در ادامه مى‌فرمايد: بر اساس تقوا كه در اينجا عبارت است از عفو و اغماض به يكديگر كمك كنيد. ² برّ و تقوا

در اين كه منظور از برّ و تقوا چيست؟ بعضى معتقدند كه خداوند سبحان خود، برّ را به ايمان و احسان تفسير نموده و فرموده است: «وَ لٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلاٰئِكَةِ وَ الْكِتٰابِ وَ النَّبِيِّينَ وَ آتَى الْمٰالَ عَلىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبىٰ وَ الْيَتٰامىٰ وَ الْمَسٰاكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السّٰائِلِينَ وَ فِي الرِّقٰابِ وَ أَقٰامَ الصَّلاٰةَ وَ آتَى الزَّكٰاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذٰا عٰاهَدُوا وَ الصّٰابِرِينَ فِي الْبَأْسٰاءِ وَ الضَّرّٰاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ أُولٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ (بقره: 177)». ³ به خوبى ملاحظه