212

*آيه دوازدهم

«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ (آل‌عمران: 96)».

شرح واژگان

أ. بيت: بيت در لغت به معناى مأوى، مسكن و محل اجتماع است. ¹ بسا به اين دليل به مسكن بيت گفته مى‌شود، كه انسانها به طور معمول در محل سكونت خود بيتوته مى‌كنند، و در آن اعضاى خانواده به دور هم جمعند.

ب. بكّه: واژه بكه در لغت به معناى تجمع و ازدحام است. و لذا گفته مى‌شود تباكّت الابل على الحوض، يعنى تزاحمت. ² برخى نيز مى‌گويند: بكّه همان مكّه است كه ميم آن تبديل به باء شده است، چنانكه واژه لازب همان لازم است. ³در اين‌كه منظور از بكه در آيه شريفه چيست؟ در روايتى أميرالمؤمنين در پاسخ به اين پرسش كه نسبت بكه به مكه چيست؟ فرمود: «مكة من أكناف الحرم و بكة موضع البيت». مرد پرسيد چرا به آن بكّه مى‌گويند، فرمود: «لأنها بكّت رقاب الجبارين و عيون المذنبين». ⁴ج. بركت: برك در لغت به دو معنا به كار رفته است: يكى نمو و زيادت، و ديگر ثبوت و قوام. ⁵ و اگر به محل جمع شدن آب باران بركه گفته مى‌شود، به