131 و اربعين ميلا من جميع نواحى مكة ». ¹محدوده‌اى فراتر از اطراف مسجد الحرام را بيان مى‌دارد. و مؤيد ديدگاه شيخ طوسى و پيروان او است.

نكته‌اى در اين‌جا وجود دارد معيار را اهل قرار داده است، زيرا آنان هستند كه در چنين محدوده‌هايى سكونت دارند، و مردان ممكن است بيشتر در سفر باشند.

ضمناً تعبير به «لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِي...» . به جاى نايى و بعيد، اشارت به تسهيل و تخفيف براى مسافران است.

12. اقسام حج

آيه با تعبير «لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِي ...»، عملاً حج را به دو نوع تمتع و غيرتمتع تقسيم نمود، و وظيفه قربانى را از دوش آنها كه متمتع نيستند برداشت، ولى از اين كه حج غيرتمتع چه نوع حجى است و آيا يك قسم است يا بيشتر؟ سخنى به ميان نياورده است. و طبيعى است كه بيان تفصيلى آن را به بيان نبوى و ولوى موكول نمايد، لذا در روايات وارده از اهل بيت مى‌خوانيم كه امام صادق فرمود: « الحجّ ثلاثة اصناف: حجّ مفرد، و قرآن و تمتع بالعمرة إلى الحج ». ² و هر يك از اينها احكامى دارد كه در كتب فقهى بحث شده است.

رخصت يا عزيمت؟

ظاهر آيه «ذٰلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ» اين است كه انجام حج تمتع بر مستطيع عزيمت است، فقها نيز معتقدند حج قران و افراد متعين بر حاضر، و حج تمتع متعين بر نايى است، مگر به دليل ضرورت كه مى‌تواند حج